Sandbox ngân hàng: Nghị định 94/2025 và 382/2026
Đọc từ bản ký số của hai nghị định. Thứ tự: nghị định nói gì và để làm gì, rồi Fastvalue và Nhà AI đang ở đâu, cuối cùng là ma trận giao điểm giữa hai bên.
Nghị định nói gì, để làm gì
NĐ 94/2025/NĐ-CP ngày 29/04/2025, hiệu lực 01/07/2025. NĐ 382/2026/NĐ-CP ngày 06/10/2026, hiệu lực cùng ngày, sửa đổi NĐ 94. Chữ cam là nội dung NĐ 382 sửa.
Chỉ 3 giải pháp được thử: chấm điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu qua Open API, cho vay ngang hàng.
Khoanh đúng 3 mảng thị trường đã có mà luật chưa quy định.
Công ty fintech là pháp nhân Việt Nam, không phải ngân hàng, tự cung ứng hoặc hợp tác với ngân hàng để cung ứng. Chấm điểm tín dụng là chấm mức uy tín của cá nhân, tổ chức để hỗ trợ quyết định cho vay. Open API là API chuẩn để bên thứ ba gửi yêu cầu vào hệ thống ngân hàng.
Cho cả ngân hàng lẫn công ty công nghệ vào, và xác định rõ ranh giới từng giải pháp.
Mục tiêu: đổi mới, phổ cập tài chính; đo rủi ro, chi phí, lợi ích; bảo vệ khách hàng; lấy kết quả làm căn cứ xây khung pháp lý.
Thử trước, viết luật sau. Nhà nước cần số liệu thật.
Được tham gia không có nghĩa là đủ điều kiện kinh doanh. Không tham gia thì làm theo luật hiện hành.
Sandbox không thay giấy phép, cũng không bắt buộc.
Thử tối đa 2 năm, gia hạn tối đa 2 lần, mỗi lần 1 năm. Chỉ trong lãnh thổ Việt Nam, chỉ đúng phạm vi ghi trong giấy chứng nhận.
Rủi ro bị giới hạn trong thời gian và phạm vi hẹp.
Giải pháp phải: luật chưa hướng dẫn rõ; đổi mới, có lợi, hỗ trợ phổ cập tài chính; có khung quản lý rủi ro, xử lý sự cố, bảo vệ người tiêu dùng; đã tự rà soát; khả thi để bán sau thử nghiệm.
Chỉ nhận giải pháp nghiêm túc và đã chuẩn bị cho rủi ro.
Người đại diện, giám đốc công ty fintech: bằng đại học kinh tế, quản trị, luật, CNTT, tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán hoặc 2 năm quản lý trong tài chính, ngân hàng, trung gian thanh toán, CNTT. Bản cũ đòi cả bằng cấp lẫn kinh nghiệm tài chính, ngân hàng.
Mở cửa cho người làm công nghệ.
Hồ sơ: đơn, đề án có Demo, kế hoạch thử nghiệm và kế hoạch dừng, nhân sự, đăng ký doanh nghiệp. Bỏ nghị quyết hội đồng; thêm thuyết minh hệ thống đạt an toàn thông tin theo cấp độ; 1 bộ và 1 USB; NHNN tự tra cơ sở dữ liệu quốc gia; thẩm định 80 ngày (cũ là 90 ngày làm việc), giải trình 1 lần trong 45 ngày.
Thủ tục nhẹ hơn để có thêm người nộp; an toàn hệ thống thành yêu cầu rõ.
Cho vay ngang hàng thêm điều kiện: không vốn nước ngoài, giám đốc người Việt và không kiêm tài chính, cầm đồ, đa cấp; máy chủ tại Việt Nam; báo cáo CIC; dư nợ tối đa; hợp đồng vay tối đa 2 năm.
Mảng rủi ro nhất bị kiểm soát chặt nhất.
NHNN giám sát, kiểm tra tại chỗ. Báo cáo quý, báo cáo giữa kỳ, báo cáo 90 ngày trước khi hết hạn; sự cố báo trong 24 giờ. Có thể bị yêu cầu xây công cụ giám sát.
Thấy rủi ro sớm và gom số liệu để viết luật.
Bảo vệ khách hàng: khuyến cáo rủi ro, minh bạch, mã hóa, ẩn danh; chỉ chuyển dữ liệu cho bên thứ ba khi khách đồng ý; khiếu nại xử lý trong 5 ngày làm việc; bồi thường.
Khách không gánh rủi ro của việc thử. Dữ liệu chỉ dùng khi có đồng ý.
Sửa giải pháp phải xin trước. Có thể bị dừng nếu 90 ngày không triển khai, rủi ro nghiêm trọng hoặc vi phạm. Hết hạn: gia hạn, dừng, hoặc cấp giấy hoàn thành; giấy hoàn thành không phải giấy phép kinh doanh.
NHNN giữ quyền kiểm soát suốt quá trình.
NHNN công khai danh sách tham gia, hoàn thành, bị dừng. Bộ KH&CN góp ý giao dịch điện tử, Bộ Công an góp ý an ninh mạng.
Minh bạch, nhiều bộ cùng kiểm hồ sơ.
Theo thông tin từ NHNN do anh Kiên chuyển: đến nay có 8–9 bộ hồ sơ, chưa ai được cấp, mô hình của họ không công bố.
Fastvalue
Nền tảng chuyển đổi số cho doanh nghiệp thẩm định giá, từ 2023. Mô hình B2B: Fastvalue bán công nghệ, dữ liệu thuộc về khách hàng.
Công nghệ nghiệp vụ thẩm định: hồ sơ tài sản, tài sản so sánh, phương pháp định giá, chứng thư, quy trình, ký số.
Kinh nghiệm vận hành hệ thống cho doanh nghiệp, kể cả triển khai trên máy chủ riêng của khách.
Gần ngân hàng qua khách hàng: ngân hàng là bên đặt hàng chính của các công ty thẩm định.
Quyền với dữ liệu. Dữ liệu là của từng doanh nghiệp thẩm định; nhiều khách chạy trên máy chủ riêng. Muốn dùng phải ký hợp tác với từng khách.
Nhà AI
Thương hiệu đầu tiên của Saigon JTF. Ứng dụng B2C khảo sát hiện trạng tài sản, có gói cho tổ chức.
Công nghệ ghi nhận hiện trạng đáng tin: ảnh ký bằng khóa thiết bị, GPS, thời gian, máy chủ đối chiếu được; báo cáo chia sẻ bằng link.
Hệ thống chạy thật trên app và web, có quản trị, phân quyền, nhật ký: đủ làm Demo.
Quyền dùng trực tiếp dữ liệu người dùng. Điều khoản chỉ cho phép, tối đa, sản phẩm phái sinh (thống kê tổng hợp, ẩn danh).
Quan hệ trực tiếp với ngân hàng; khung quản lý rủi ro và hồ sơ an toàn thông tin theo cấp độ.
Ma trận giao điểm
Hàng là yêu cầu của nghị định, cột là Fastvalue và Nhà AI.
- Giao điểm thật nằm ở công nghệ, không nằm ở dữ liệu. Cả hai sản phẩm không sở hữu dữ liệu đủ để tự làm chấm điểm tín dụng.
- Chỗ giao rõ nhất là Fastvalue với Open API: nối nền tảng thẩm định vào API ngân hàng. Phần này phụ thuộc ngân hàng có mở API hay không.
- Chấm điểm tín dụng chỉ khả thi khi có thỏa thuận dữ liệu: với các doanh nghiệp thẩm định đang dùng Fastvalue, và với người dùng Nhà AI qua điều khoản mới, chỉ dạng phái sinh.
- Cho vay ngang hàng không có giao điểm.
- Nhóm điều kiện chưa đạt giống nhau ở cả hai: khung rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng, an toàn thông tin theo cấp độ. Đây là chi phí cố định nếu muốn vào sandbox.
Phần đánh giá dựa trên câu chữ hai nghị định và hiện trạng sản phẩm; chưa có thông tin về các hồ sơ NHNN đang xét. Phong cách trình bày tham khảo github.com/mexicat/pdoom-video.